Một vài trao đổi về Page Rank

Là 1 webmaster, có lẽ không ai còn lạ gì với chỉ số Page Rank (PR) của Google dùng để đánh giá 1 trang web. Chỉ số này được nói đến nhiều bởi uy tín của nó trong nhiều chỉ số khác như Alexa Rank, Compete Rank, Link Popularity, ... Tuy vậy, 1 điều bất cập về PR là Google không đưa ra 1 lịch trình cụ thể về thời gian để cập nhật, vì thế mỗi khi có đợt update là các webmaster lại truyền tin cho nhau để xem website của mình thế nào.

Vào đầu tháng 4 vừa rồi, Google cũng đã cập nhật PR. Tôi và anh nlfb cũng có 1 buổi nói chuyện về lần cập nhật này, và có 1 số điểm muốn chia sẻ với mọi người.

Như mọi người đã biết, trong nhiều tài liệu về SEO thì PR được nói đến như 1 chỉ số dựa trên các link liên kết đến trang web được xét. Chi tiết về cách tính toán chỉ số này, các bạn có thể đọc thêm ở 1 bài viết trước trong Hỗn tạp. Nói nôm na là bạn càng có nhiều link liên kết đến trang web của mình thì chỉ số PR của trang web đó càng cao. Ở đây chú ý 1 điểm là PR được tính theo từng trang web (web page) trong 1 website, chứ không tính theo domain như Alexa Rank (khá nhiều người bỏ qua điểm này khi nói về PR của 1 website, vì rằng có thể trang homepage của bạn có PR 2, nhưng 1 trang nào đó trong website lại có thể có PR 4 chẳng hạn).

Thế nhưng trong đợt cập nhật PR vừa rồi, chúng tôi (gồm tôi và anh nlfb) để ý thấy 1 số blog của người Việt được tăng PR, còn 1 số thì giữ nguyên (ở đây tôi nói PR của website là ám chỉ PR của homepage, các đoạn sau cũng sẽ vậy). Liệu có phải là các link liên kết quyết định không?

Nếu bạn theo dõi 1 website, VD như Hỗn tạp, thì bạn sẽ thấy thỉnh thoảng lắm mới có thêm 1 liên kết bạn bè. Dù rằng thời gian đầu có thể rất nhiều, nhưng sau đó, rất ít khi được cập nhật. Tôi nghĩ rằng các blog khác cũng vậy. Khi bạn dạo qua các blog trong danh sách Friends bên phải của tôi, bạn sẽ thấy rằng phần lớn chúng tôi liên kết thành vòng tròn, nghĩa là bạn sẽ bắt gặp các gương mặt quen thuộc ở hầu hết các blog đó, vẫn cứ là blog này, blog kia, ... Và vì phần lớn các blog này đều là các blog cá nhân, mang ít nhiều dấu ấn của tác giả, nên tôi nghĩ chuyện trích dẫn từ các blog, diễn đàn, website khác tới các bài viết trên từng blog là không nhiều. Bạn có thể thử search Google để thấy điều đó. Như thế sẽ dẫn tới 1 khả năng là lượng link đến 1 blog khó mở rộng được, hoặc ít ra là hạn chế trong chừng mực nào đó.

Vậy thì tại sao 1 số blog lại được tăng PR, còn 1 số thì không?

Anh nlfb có đưa ra 1 ý kiến lí giải cho trường hợp này, rằng các blog này đều có giới hạn PR của nó. Nghĩa là 1 blog có thể lên PR 4 trong 1 năm, lên PR 5 trong 3 năm, nhưng sau đó sẽ không thể lên tiếp lên được PR 6. Bạn (cũng như tôi) sẽ thắc mắc rằng điều này vô lí, vì như vậy thì trước khi sinh ra blog, ta cũng đã biết được giới hạn mình sẽ bị kìm? Hoặc là trong thời gian ta viết blog mà có 1 sự chuyển biến xuất sắc, 1 sự đổi hướng mang tính đột phá thì ta vẫn không được đánh giá cao?

Trả lời cho thắc mắc này, chúng ta cùng xem xét tiếp. Thực tế là các website có PR cao từ 8 trở lên rất ít, và chúng thường chiếm 1 lượng traffic khổng lồ, VD như twitter chẳng hạn. Cỡ 1 blog như chúng ta thì khó có thể vươn lên tầm traffic đó. Như thế, ta sẽ thấy rằng dường như có 1 mối liên hệ giữa lượng traffic với PR. Lượng traffic này từ đâu ra? Nó là do người dùng tạo ra. Vậy tại sao người dùng tạo ra traffic đối với trang web này mà lại không tạo ra traffic đối với trang web kia?

Bạn hãy đứng ở vị trí của người dùng để trả lời cho câu hỏi đó. Hãy trả lời tại sao bạn muốn vào trang web này mà không vào trang web kia, rằng tại sao bạn lại lưu bookmark của nó hay thích đọc nó 1 cách chi tiết và cẩn thận? Đó là vì bạn đã nhận được 1 cái gì đó từ trang web đó, là vì trang web này đã tạo ra 1 giá trị cần thiết và hữu ích dành cho bạn.

Google đủ thông minh để nhận ra điều đó. Google đánh giá website dựa trên việc nó có mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng hay không, PR gần như thể hiện giá trị ấy (link cũng là 1 yếu tố trong việc xét giá trị website, vì nhiều link tương đương với có nhiều website coi website của mình có giá trị).

Nếu coi lại 1 lần nữa 1 số blog, có thể chúng ta sẽ nhận ra rằng 1 số blog có phạm vi bài viết khá rộng, ngược lại 1 số blog có phạm vi hẹp theo những chủ đề xác định. Điều này sẽ ảnh hưởng đến lượng người khách truy cập của blog đó. Hiển nhiên rằng nếu bạn yêu thích âm nhạc, bạn sẽ không vào Hỗn tạp, hoặc nếu bạn thích WordPress, bạn sẽ khó lòng vào các blog thủ thuật máy tính, ... Có nghĩa là khi đã xác định được phạm vi của blog, thì các giá trị mà blog đó mang lại cho người dùng sẽ được xác định 1 cách tương ứng. Nói 1 cách thẳng thắn thì nếu đã xác định hướng đi, có nghĩa là chúng ta đã tự bó hẹp chính chúng ta. Tuy vậy, cần phải xem xét 2 khía cạnh thêm, mà theo tôi nghĩ là phạm vi của hướng đi đó và độ sâu của các bài viết (nói 1 cách hình tượng là sự triển khai theo chiều rộng và chiều sâu). Ví như 1 blog về WordPress thì phạm vi khá hẹp (nếu làm nhiều trên WP, bạn sẽ cảm thấy dường như càng ngày càng ít cái để nói, Blogger có lẽ cũng thế), nên nó cần chiều sâu của các bài viết để tạo ra giá trị mới và thu hút người đọc. Hay như 1 blog về phần mềm (như taiphanmem.org của tôi) thì có phạm vi khá rộng, nên sự chuyên sâu có thể đặt nhẹ hơn. Nhưng dù thế nào đi nữa, chúng ta cũng thấy rằng chúng ta đã bị bó hẹp theo 1 nghĩa đen, và điều đó gián tiếp thu nhỏ lượng người đọc của chúng ta. Bạn hãy cân nhắc điều này khi tạo ra 1 website, hay khi định hướng cho website.

Nếu bạn còn mơ hồ về mối liên hệ giữa PR và giá trị của website, bạn hãy coi ví dụ về website của Adobe. Nó đã từng được Google tặng cho PR 10, hiện nay là 9. Và chính vì PR cao như thế, nó đã bị chỉ trích khá nhiều. Nguyên nhân là vì nó không có nội dung! Hãy thử đọc website đó, và trả lời xem rằng nó cung cấp thông tin gì cho bạn. Rất ít, cực ít nếu như không muốn nói là gần như 0 (bản thân tôi dù vào khá nhiều lần, nhưng chưa bao giờ dừng chân để đọc). Đứng về phương diện SEO thì điều này là tối kị, 1 website không có nội dung thì đừng mong gì đến SEO. Thế nhưng điều ngược lại là website của Adobe lại thu hút lượng traffic khổng lồ cùng với chỉ số PR cao chót vót. Đó là vì họ đã tạo ra những sản phầm cần thiết cho người dùng, là Flash Player, là SWF Player, là Adobe AIR hay các sản phẩm đồ họa như Photoshop, ... Hãy nghĩ đến tầm quan trọng của các sản phẩm này khi mà bạn vào 1 trang web và không xem được flash, bạn sẽ làm gì? Flash vẫn là 1 chiếc xương sườn quan trọng của các website. Và vì thế, người dùng cần nó, nó có giá trị, nó cần cho cộng đồng, Google nhận thấy điều đó: PR 9 là điều tất yếu.

Nếu lướt web nhiều, bạn sẽ nhận thấy nhiều trang web đơn giản bằng html, nội dung đơn thuần và viết rất lâu rồi, không có các kĩ thuật SEO, nhưng PR lại rất cao, 6 hoặc 7. Có lẽ đó là vì cách lí giải trên, theo giá trị của website.

Vậy thì cái gì là thước đo giá trị của 1 website?

Trả lời cho câu hỏi này, chúng ta hãy nghĩ về giá trị mà website tạo ra. Giá trị đó cần phải được kiểm chứng bởi người dùng. Bởi vì thế, nên thước đo sẽ là 1 tập hợp các chỉ số nào đó của người dùng mà tôi nghĩ rằng ngay cả Google cũng đang cố gắng để mô phỏng cho hoàn thiện. Nếu bạn theo dõi bằng Google Analytics, bạn sẽ bắt gặp nhiều chỉ số dạng này, như lượng truy cập, thời gian đọc trang, số trang đọc trong website hay lượng bounce rate, ... Tất cả những cái này đều nói lên sự quan tâm của người dùng đối với website. Và nó phần nào ảnh hưởng tới sự quan trọng của website đó. Thuật toán chính xác mà Google dựa vào để tính toán PR có lẽ sẽ không ai biết, trừ họ, nhưng chúng ta có thể phỏng đoán và xác định cho mình những gì cần làm để tạo ra các giá trị hữu ích cho người dùng. Đừng làm các website vô nghĩa trừ phi bạn dành nó cho chính bạn. Hãy nghĩ đến người khác, và đặt mình vào vị trí của họ để hiểu rằng họ cần gì và chúng ta nên làm gì.

Hi vọng rằng những ý kiến rút ra từ cuộc trao đổi của 2 anh em chúng tôi sẽ giúp các bạn phần nào trong quá trình SEO cho website. Chúc các bạn luôn có những website và blog tuyệt vời.